Pioneers (3)
Wat brengt mensen er toe dingen te maken die zijn geweest… die niet echt oud zijn maar wel lijken, terug in de tijd en kennis te vergaren die verloren is gegaan omdat ze achterhaald was. Waarom verdiepen hele volksstammen zich in de geschiedenis van potten en pannen, schilderijen en schepen. Waarom willen we weten wie onze voorouders waren (tenzij er iets te halen valt)! Waarom houden wij ervan om door oude steden te lopen en ons te ‘vergapen’ aan iets wat oud en vergankelijk is.
Ik stel mijzelf die vraag wel eens wanneer ik weer over de Bataviawerf loop. Misschien heeft het te maken met
het ontzag voor de mensen uit die tijd. Ontzag voor het feit dat ze met relatief primitieve middelen iets bouwden wat, ook voor die tijd, prachtig was.
Uiteraard draaide het in die tijd om rendement, maar het oog wilde ook wel wat. Beelden, kwabben, grotesken, saters en maskers om maar een paar van ‘die dingen’ te noemen, ingenieuze constructies om te zeilen, te hijsen en te (over)leven, maakten de schuiten van de 17e eeuw industriële wondertjes. De schepen werden min of meer prefab gebouwd. Toeleveranciers in de directe omgeving van touw, masten, beeldsnijwerk, hergebruik en degelijk vakmanschap, niet bezuinigen op essentiële zaken en natuurlijk niet te vergeten het ondernemerschap en het bestuurlijke vermogen van de VOC binnen de zeven provinciën hebben er voor gezorgd dat er vele juweeltjes de wereldzeeën bevoeren. Ik kan er uren over praten en schrijven, maar ik weet er eigenlijk maar weinig van. Daar zijn betere bronnen voor.
Waarom vinden we het leuk om dit weer terug te halen? Ik denk zelf dat het trots is. Net zoals we er trots op zijn de grootste zee- en luchthaven te hebben, de beste voetbalclub, de beste architecten en de beste darters! Je mag gerust weten dat ik er trots op ben wanneer Duitsers, Amerikanen, Canadezen, Engelsen, chinezen… noem ze maar op, met open mond en af en toe een ooh! en een aah! slaken. Dit maakten we toch maar effe in die tijd… wij waren de besten!
Leuk!
Aan de andere kant kijken de meeste mensen graag terug. We maken foto’s, we leggen vast. We documentairieren en hebben het voortdurend over ‘vroeger’. We hebben het over de goede ouwe tijd… goed om dit nog eens door je hoofd te laten flitsen wanneer je op de Batavia staat en bedenkt dat je hier met zo’n driehonderd personen enkele maanden moest doorbrengen. Soms onder extreme omstandigheden. Maden in het brood waren bij wijze van spreken ‘voedingssupplementen’! Ook de tucht aan boord van de Hollandse schepen was beduidend anders dan bijvoorbeeld op de Engelse. Zo zijn er veel onderwerpen en evenzoveel verhalen die tot de verbeelding spreken. Zo ook telkens weer het bezoek aan de werf.
Mijn passie voor schepen begon toen ik een jaar of 6 was. Op de lagere school hadden we voor de tekenlessen de beschikking over tekenvoorbeelden. Daar verloor ik m’n hart aan een driemaster… de tekening heb ik nog steeds. Op de Duitse TV werden op zondagmiddag ook al uitzendingen gedaan, waaronder piratenfilms… ik verslond ze! Muiterij op de Bounty heb ik misschien wel vijf keer gezien. Op mijn 14e begon ik te schilderen en verkocht ooit een driemaster op doek! Moet er niet uitgezien hebben, maar goed, het gaat hier om de passie voor grote zeilschepen. Een soort spandoek (ik dacht bij een van de eerste SAIL-evenementen te Amsterdam) gaf aan dat er een replica gebouwd zou worden in Lelystad. Toen ik m’n rijbewijs had gehaald en eigen vervoer had was het eerste doel… de bouw van de Batavia te Lelystad. In m’n volgende blog zal ik daar wat van laten zien. Wat ik vooral probeer te benadrukken is… kijk op zo’n werf eens verder dan de grote lijnen. Er zijn zoveel details die de moeite waard zijn.
